تبلیغات
قبله تهران (راه عاشقی)

قبله تهران (راه عاشقی)
ری قبله تهران است (مقام معظم رهبری)


آیه قرآن

هرکس حضرت عبدالظیم را در شهرری زیارت کند گویا امام حسین علیه السلام را در کربلا زیارت کرده است

بقعه سه دختران (ع)


بقعه سه دختران (ع)
در جنوب مرقد شاه عبدالعظیم و نزدیک حسینیه کربلایی‌های مقیم شهر ری در منطقه 20 تهران، بوستان زیبایی قرار دارد به نام بوستان دانش. مکان دلنوازی که شمالش زیارتگاه شاه عبدالعظیم و امامزادگان طاهر و یحیاست و جنوبش خیابان سلمان فارسی. به سمت شرق پارک که بروی خیابان دانش است و سمت شرقش خیابان قدیمی کربلایی مهدی و حسینیه مشهور کربلایی‌ها.

امامزادگان سه دختران

نام و نسب: کبری، خدیجه، صغری منتسب به امام موسی کاطم علیه السلام / نشانی : شهرستان ری، جنوب شرق محدوده بقعه حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، بوستان دانش، (منطقه 20 شهرداری ) / تاریخ نخستین بنا : احتمالا 1089 ه ق / دایر / مدیریت : اداره اوقاف و امور خیریه شهر ری 

موقعیت بقعه

در جنوب محدوده بقعه خیابان سلمان فارسی، در شرق خیابان دانش و غرب آن خیابان کربلایی مهدی قرار دارند . مشکلی در دسترسی به مکان مورد نظر وجود ندارد. مهم ترین بنا در حوالی این محدوده، حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) است که در شمال غربی و با اندکی فاصله قرار دارد. بنا از سه ضلع شمال، جنوب و غرب به حسینیه کربلایی های مقیم شهر ری متصل است. در همسایگی بقعه و در فاصله پانزده متری جنوب شرقی آن، بنای جدید الاحداث کتابخانه ای چند طبقه قرار دارد که این کتابخانه عمومی، به نام امام خمینی (ره )، زیر نظر اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی است. در شمال شرقی آن نیز بنای بقعه امامزاده علی و قاسم قرار دارد که تاریخی است .

تاریخچه بقعه 

الف ) نام و نشان صاحبان بقعه : شخصیت های دفن شده در این بقعه سه تن به نام های بانو کبری، بانو صغری منسوب به حضرت موسی بن جعفر (ع) هستند و بنا فرض مسلم از احفاد اویند . این قبرستان از قدیم به نام ایشان ( سه دختران ) معروف بوده است ( شریف رازی ، ص 313 ) 
به گفته راویان محلی، این سه دختر، که دوازده تا سیزده ساله بودند، به خواب افرادی آمده و اسمشان را صغری و خدیجه گفته اند. زمانی که امام رضا ( ع) به ایران آمدند و راهی خراسان بودند، این سه دختر به دنبال امام رضا ( ع) به ایران آمده اند . و گویا در شهر ری به شهادت رسیده اند و در محل امروزی دفن شده اند . این سه دختر که به خواب افراد آمده اند ؛ دوازده تا سیزده ساله بوده اند . 
کریمیان ، در کتاب ری باستان ، که جزئیات امامزادگان مدفون در ری را در آن نگاشته است، هیچ اشاره ای به بقعه سه دختران نمی کند . در کتاب کنزالانساب آمده است، پنج تن از دختران امام موسی کاظم (ع) به نام های حبیبه ، رقیه ، فاطمه ، ساره ، هاجر ، و تاجر به منظور دیدن امام رضا (ع) که در زمان در طوس به دستور مأمون عباسی به شهادت رسیده همگی در آن حدود ، از جمله ری ، به خاک سپرده می شوند ( کنزالانساب ، ص 64 ) ؛ از این رو شاید این بقعه محل دفن سه تن از آنان بوده باشد که به مرور زمان و در افواه عمومی به نام های امروزین خود مشهور شده باشند. 
ب) سابقه بنا و حدود و ثغور آن  :  در قدیم سه دختران نام قبرستانی بود در شرق شهر ری کنونی که سه جاده بدان ملحق می شد : نخست جاده ای بود به نام کوچه باغ هرهنجی ، که از خیابان حضرتی ر ی، کنار باغ سراج متوجه کوچه باغ های شرقی می شد و  پس از عبور خیابان حضرتی ری ، کنار باغ سراج متوجه کوچه باغ های شرقی می شد و پس از عبور از پیچ و خم های زیاد به موازات تقریبی نهر فیروز آباد از گوشه شمالی وارد سه دختران می گردید ؛ دوم جاده های بود که از کوچه نفر آباد عبور می کرد و پس از عبور از بازارچه بابا خان از گوشه جنوب غربی وارد می شد که دیوار باغ ها می گذشت و پس از عبور از بازارچه بابا خان از گوشه جنوب غربی وارد می شد که در ابتدای ورود ، به دنباله جاده اولی می پیوست و از ضلع جنوبی قبرستان از کنار دیوار باغ ها می گذشت و پس از عبور از گوشه جنوب شرقی از نهر فیروز اباد می گذشت و جاده سوم را به وجود می آورد که به جاده " قلعه گبری " موسوم بو و این جاده راه رفت وآمد به خراسان بود که تا اوایل دوره رضا خان عمومیت داشت و زائران خراسان از آن عبور می کردند ( صفی نژاد ، ص 168 ).
قبرستان سه دختران شامل دو قسمت بوده است : غربی و شرقی . قسمت شرقی در سال 1335 هـ ش کاملا  جدید بود . سالخوردگان ری در این باره گفته اند ، که قسمت شرقی قبرستان کنونی باغ مشجری بود و چون در قبرستان کهنه دیگر محلی برای دفن اموات نبود ، شخصی به نام شبخ رضا بروجردی از پولی که از راه تحریر کسب می کرد ، باغ مذکور را خرید و خود وقف قبرستان کرد و پس از مرگش ، بنا بر وصیت خود او ،  در سال 1303 ه ش در وسط باغ وقف شده مذکور دفنش کردند و چهار طاق کوچکی به دور قبرش بنا کردند که تا سال 1335 هـ ش هم وجود داشت و سنگ روی قبرش جریان بالا را چنین گواهی می داده است : 
" ...آقا شیخ رضا بروجردی ، رحمت الله علیه که در زمان حیات خود وجهی از راه مختصر تحریر با نهایت قناعت و پر هیز گاری تهیه و هفده جریب زمین در جنب بقعه سه دختران را ابتیاع نموده جهت قبرستان ، تا عموم مسلمین از غربا و زوار در آن دفن کردند و دیگران پند گیرند . به تاریخ پانزدهم رمضان 1344 هجری قمری " .
 

               
وندر آن برگ و نوا خوش ناله‌های زار داشت...
حکایت غریبی دارند این سه دختر. راویان محل می‌گویند این سه دختر که حدودا 12 الی 13 ساله بوده‌اند، به خواب افرادی می‌آیند و نام و نشان خود می‌گویند. گویا این سه دختر، در زمان مهاجرت امام رضا (ع) به ایران، با وی همراه می‌شوند و در شهر ری به شهادت رسیده و در این مکان مدفون می‌شوند.
در جنوب مرقد شاه عبدالعظیم و نزدیک حسینیه کربلایی‌های مقیم شهر ری در منطقه 20 تهران، بوستان زیبایی قرار دارد به نام بوستان دانش. مکان دلنوازی که شمالش زیارتگاه شاه عبدالعظیم و امامزادگان طاهر و یحیاست و جنوبش خیابان سلمان فارسی. به سمت شرق پارک که بروی خیابان دانش است و سمت شرقش خیابان قدیمی کربلایی مهدی و حسینیه مشهور کربلایی‌ها.

این بوستان در گذشته‌ای نه چندان دور قبرستان محلی اهالی ری بوده است. قبرستانی که از قدیم به نام سه دختران معروف بوده است. در میان این قبرستان، بقعه ساده و بدون ضریحی است که طبق زیارتنامه موجود، آرامگاه سه تن از دختران امام موسی بن جعفر (ع) به نام‌های کبری، خدیجه و صغری است.

خوابی که تکرار می‌شود!
حکایت غریبی دارند این سه دختر. راویان محل می‌گویند این سه دختر که حدودا 12 الی 13 ساله بوده‌اند، به خواب افرادی می‌آیند و نام و نشان خود می‌گویند. گویا این سه دختر، در زمان مهاجرت امام رضا (ع) به ایران، با وی همراه می‌شوند و در شهر ری به شهادت رسیده و در این مکان مدفون می‌شوند.

در کتاب «ری باستان» اما نشانی از این سه دختر نیست! در کتاب «کنز الانساب» نیز نام 5 تن از دختران امام موسی بن جعفر (ع) آمده که حین زیارت امام رضا (ع) به شهادت رسیده‌اند اما نام ایشان، شباهتی به نام این سه دختر ندارد و به نظر می‌رسد که ممکن است اینها سه تن از همان 5 تن باشند که به مرور زمان در زبان مردمان روزگاران پیش، تغییر نام یافته‌اند.

گنجی که در سایه درختان و فراموشی آدم‌ها پنهان مانده!
به پارک که می‌رسم، هوش و حواس خود را جمع می‌کنم تا ضریح و بارگاه این سه دختر را بیابم اما هر چه چشم می‌گردانم نه ضریح طلاکاری شده‌ای می‌بینم و نه بارگاه و صحنی! کمی که جلوتر می‌روم، ساختمان کوچک و محقری را در میانه پارک می‌یابم که بر سردرش نوشته شده «مرقد مطهر سه تن از دختران امام موسی بن جعفر (ع)»

ساختمان حرم، کوتاه و یک طبقه و قدیمی است و در ناحیه نسبتا گودی قرار گرفته است و چون در میان درختان بلند پارک دانش و بناهای اطراف آن قرار گرفته، از فاصله دور دیده نمی‌شود. شکل بنا، مستطیلی شکل است و بدون هیچ واسطه‌ای به صحن بقعه وارد می‌شوم. ورودی، درِ سبز رنگی است که هیچ نوشته‌ای روی آن نیست و بسیار ساده است.

چند قبر ساده در کنار در که نام و تاریخشان قابل شناسایی نیست، نشان آن است که انگار تمامی اطراف بقعه قبرستان بوده و اهالی قدیم ری، تا کناره مقبره نیز مردگان خود را دفن کرده‌اند. فقط قسمت جلو در، موزاییک‌کاری شده است و مابقی مسیر خاک است و این امر باعث سختی رفت و آمد در روزهای برفی و بارانی می‌شود.

روی دیوار گچی ورودی نوشته شده «مرقد مطهر سه تن از دختران امام موسی بن جعفر» و در کنار در تورفتگی وجود دارد که گویا تا سالیانی نه چندان دور، درونش شمع روشن می‌کردند ولی امروز با آجر درون آن را پوشانده‌اند.

کفش‌هایم را جلو در از پایم در می‌آورم و وارد می‌شوم.

داخل بقعه که می‌شوم، تابلوهای گوناگونی که به شکل نامنظمی به دیوار نصب شده‌اند نظرم را جلب می‌کنند. داخل حرم آنقدر کوچک است که امکان خواندن نماز در آن به سختی ممکن می‌شود. حدفاصلی میان زیارتگاه زنان و مردان وجود ندارد و اکثر زوار، جلو گنبدخانه که خلوت‌تر است نماز می‌خوانند.

همه چیز بنا، قدیمی است و به سبک بناهای منفرد گذشته ساخته شده است. قطر داخلی گنبد حدود سه متر و بیست سانتی‌متر است و ارتفاع پوسته بیرونی آن تا کف امامزاده، کمتر از پنج متر است.

گهواره‌ای که دل از زائران می‌برد
احتمالا نخستین بنا در سال 1089 ه.ق (1065 ه.ش) ساخته شده است. اما مجموعه آثار معماری بقعه، از ابنیه متعلق به دوره قاجار است.

از پیشینه بقعه و ضریحش که می‌پرسم، پاسخ می‌گیرم که پیشترها ضریح بقعه، چوبی بوده که گویا شکسته و یا پوسیده شده است و امروز اداره اوقاف شهر ری در محل آن، گاوصندوقی برای جذب نذورات مردم نصب کرده است. (در سال 1377 و یا 1378 ه.ش)

از سنگ قبرهای قدیمی دیگر اثری نمانده و امروز، سه سنگ مرمر معمولی که کنار هم چسبیده‌اند و هیچ نوشته‌ای رویشان نیست، روی قبرها نصب شده و این محدوده با زنجیری فلزی از محدوده اطراف جدا شده است.

پیشترها یک گهواره کوچک چوبی روی سنگ قبرها قرار داشت که با پارچه سبز روی آن را پوشانده بودند و مردم بیشتر به صاحب آن متوسل می‌شدند و نذورات خود را درون آن می‌ریختند.

کوچه‌باغ‌هایی که صفای زیارت بود
در گذشته مردم برای زیارت این سه دختر مدفون در خاک ری، سواره یا پیاده، از سه جاده اصلی خودشان را به این باغ می‌رساندند. اولی جاده «کوچه باغ هرهنجی» بود که مردم از خیابان حضرتی ری وارد آن می‌شدند و از کنار باغ بزرگی می‌گذشتند و به سمت کوچه‌باغ‌های شرقی شمالی می‌رفتند تا به این مرقد که در لفظ عامیانه «سه دخترون» خوانده می‌شد برسند.

راه دوم راهی بود که از کوچه نفرآباد می‌گذشت و زائران با گذشتن از بازارچه باباخان خود را به نهر فیروزآباد می‌رساندند و کناره رود را می‌گرفتند تا به محدوده باغ و قبرستان برسند.

به نظر می‌رسد که این مسیر علاوه بر جاذبه‌های زیارتی، جاذبه‌های دیگری نیز برای زوار خسته از راه داشته و مسافران می‌توانستند هم از بازار خرید کنند و هم، لختی در کنار نهر و باغ‌های ری استراحت کنند.

سومین مسیر، جاده «قلعه گبری» بود. این جاده همان گذری است که به خراسان می‌رسید و تا اوایل دوران رضاشاه، مردم تهران و ری از این مسیر به زیارت امام هشتم می‌رفتند و شاید بعید نباشد اگر گمان کنیم که سه دختر مدفون نیز قصد عزیمت از همین شاهراه به سمت ولی‌شان حضرت امام رضا(ع) داشته‌اند.

برکت قلم آشیخ رضا و گسترش گورستان
به نظر می‌رسد که این سه دختر، موقوفات چندانی نداشته‌اند و اینکه چطور باغی بزرگ در اطراف این بقعه وقف گورستان می‌شود حکایت جالبی دارد.

اگر با دقت سری به اطراف بقعه بزنیم، متوجه تفاوتی تاریخی میان قسمت غربی و شرقی باغ می‌شویم. قسمت غربی باغ بسیار کهن‌تر از ضلع شرقی آن است و بر اساس سنگ‌نوشته‌ای که در همان اطراف موجود است، مرمت و ساخت آن به سال 1089 هجری و «سال‌های سلطنت سلیمان صفوی» برمی‌گردد و شاید قدمتی بسیار بیشتر از آن داشته باشد.

اما قسمت شرقی، دو سه قرن پس از آن، در سال 1335 هجری ساخته شده و در میانه آن سنگ قبری است که متعلق به شیخی به نام رضا بروجردی است. بر سنگ‌نوشته‌ای که در کنار قبر این عالم نوشته شده است، ناگفته‌هایی از این گورستان برای زائران روشن می‌شود. در این سنگ‌نوشته که به قلم شیخ است آمده:

«از راه تحریر و با نهایت قناعت و پرهیزگاری، مالی را تهیه کرده و 17 جریب در جنب بقعه سه دختران ابتیاع کردم جهت قبرستان. تا عموم مسلمین از غربا و زوار را در آن دفن کنند تا دیگران پند بگیرند. 15 رمضان 1344ه.ق»

شیخ رضا بروجردی که می‌میرد هم، بنا به وصیت خودش در همین گورستان دفن می‌شود.

گل می‌آوریم، حاجت می‌گیریم
در آستان تهران چندین امامزاده زن وجود دارد که از این میان 4 آرامگاه متعلق به امامزادگان زن، در شهر ری واقع شده‌اند که عبارتند از بی‌بی زبیده، بی‌بی شهربانو، رقیه و سه دختران؛ و این امر سبب شده تا زائران زن توجه بیشتری به این بزرگواران داشته باشند و شیوه خاصی برای زیارت آنان برگزینند.

در امامزاده سه دختران رسم شده است که برای گرفتن حاجت، گل‌های طبیعی و یا مصنوعی می‌خرند و بر سر قبور این دختران غریب می‌گذارند. در ایام عزاداری‌ها این سنت زیادتر از همیشه نمود پیدا می‌کند چرا که رسم است که در ایام عزا، پارچه‌ای سیاه به روی قبور می‌اندازند و روی آن را مالامال از گل می‌کنند. جلوه گل‌ها بر روی زمینه سیاه، عطر گل‌ها و شور و حال زائران عزادار، فضا را در مناسبت‌ها بیش از پیش زیبا و معنوی می‌کند.

با وجود آنکه اسناد محکمی برای اثبات دفن دختران امام هفتم در این بقعه وجود ندارد، اما هر روز زائران بسیاری به زیارت این بزرگواران می‌آیند. بخصوص آنان که شهر ری را خوب می‌شناسند و یا کسانی که پیشتر نیز با توسل به این سه عزیز، حاجت‌روا شده‌اند.

احداث کتابخانه‌ای چند طبقه و مجهز در نزدیکی بقعه به نام «امام خمینی (ره)» نیز عاملی شده تا جوانان با آرامگاه این عزیزان آشنا شده و بیشتر به زیارت بقعه بیایند.

دو برادران و مدرسه برهانیه نیز در همین حوالی است
در مشرق بقعه حضرت عبدالعظیم و در جوار بقعه سه دختران، مدفن دو تن از پسران به نام‌های علی و قاسم منتسب به نوادگان حضرت امام حسن علیهما السلام واقع شده است. بنای بقعه از نظر قدمت متعلق به عصر قاجار است.

همچنین بنای قدیمی حوزه علمیه برهان که متعلق به دوره قاجار بود و چند سال پیش به جهت ترمیم، تخریب شد نیز در اطراف این قبرستان قرار دارد. (مدرسه برهانیه (عتیق) از مدارس علمیه در جوار حرم مطهر حضرت عبدالعظیم (ع) است که قدمت آن به دوران سلجوقیان می‌رسد.)

در ارتباط با این بقعه، اطلاعات جامعی تدوین نشده و در فضای مجازی و اکثر کتاب‌های موجود تنها به این چند خط بسنده شده است که «در قسمت شرقی شهر ری در امتداد خیابان شهید قمی، جنب بوستان (پارک) -که قبلا به نام قبرستان سه دختران مشهور بوده-، دو بقعه ساده با فاصله کمی از یکدیگر قرا دارند، یکی معروف به امامزاده سه دختران و دیگری بقعه «دو برادران». گفته می‌شود امامزادگان سه دختران از نوادگان حضرت موسی بن جعفر (ع) به شمار می‌روند. ساختمان بقعه سه دختران 48 متر مربع وسعت دارد.

نمای آن سیمانی است و گنبدی بر فراز آن بنا گردیده است که احتمالا در عهد قاجاریه احداث شده باشد. در سال 1377 توسط اداره اوقاف و امور خیریه شهر ری مرمت و تعمیراتی در این بقعه صورت گرفته است. طرح توسه بنا تهیه شده، که در آینده به مورد اجرا گذاشته خواهد شد. در میان حرم، سنگ قبری بتونی طراحی شده که اطراف آن سنگ و نرده‌های فلزی نصب شده است. این بقعه جزء آثار ملی به ثبت رسیده است.
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


روزی روزگاری اهالی دهكده تصمیم گرفتند تا برای نزول باران دعا كنند ، در روز موعود همه مردم برای مراسم دعا در محلی جمع شدند و تنها یك پسر بچه با خودش چتر آورده بود و این یعنی ایمان
بار خدایا چنین ایمانی بمن عطا فرما و من ایمانم را به تو می سپارم

آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :


امکانات وب

فال امروز
 پخش قرآن صوتی و تصویری